İnklüziv və dayanıqlı inkişaf üçün yeni reallıqlar

Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə rəşadətli Ordumuzun əldə etdiyi Zəfərlə tarixi ədalət bərpa olunub, torpaqlarımız işğaldan azad edilib, nəticədə ölkəmizin inklüziv və dayanıqlı inkişafı üçün yeni reallıq və imkanlar yaranıb. Vətən müharibəsindən dərhal sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərimizin bərpası prosesinə başlanılıb. İl yarım müddət keçməsinə baxmayaraq, görülən işlərin həcminə, nəhəng layihələrə, hava limanlarına, strateji əhəmiyyətli magistral yollara, bərpa-quruculuq işlərinə diqqət yetirdikdə, prosesin çox intensiv şəkildə aparıldığını görərik.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərimiz yerli və xarici investorların marağını cəlb edir. Burada bir neçə ağırlıq mərkəzi var. Yeni emal sənayesi müəssisələrinin yaradılmasına təkan verəcək hasilat sənayesi və kənd təsərrüfatının, müvafiq olaraq, Kəlbəcər, Füzuli, Zəngilan və Qubadlıda, logistika, xidmət və ticarət sahələrinin Cəbrayılda, turizmin Şuşada, sənayenin Ağdamda, ənənəvi üzümçülük və şərab istehsalı potensialının isə Xocavənddə xüsusi üstünlükləri gözə çarpmaqdadır. Hazırda bölgədə bir sıra əhəmiyyətli sərmayələrə söykənən təkliflər alınıb ki, bu da olduqca vacibdir. Çünki işğaldan azad edilmiş ərazilərimizin bərpası və ölkənin yeni inkişaf strategiyası böyük həcmli maliyyələşmə tələb edir. İqtisadi quruculuq üçün investisiyaların cəlb edilməsi getdikcə daha da aktuallaşacaq. İndiyədək İqtisadiyyat Nazirliyinə bu ərazilərdə fəaliyyət göstərmək istəyən sahibkarlardan investisiyayönümlü və infrastruktur layihələrində iştirakla bağlı çoxsaylı layihələr təqdim olunub.

2021-ci ildə bir sıra mühüm müqavilələr bağlanıb. Məsələn, Azərbaycanın Qaşqaçay, Elbəydaş və Ağduzdağ filiz yataqlarının tədqiqi, kəşfiyyatı və istismarı çərçivəsində Türkiyənin "Cengiz Holdinq" qrupuna daxil olan "Eti Bakır A.Ş." və "Artvin Maden A.Ş." şirkətləri ilə müqavilə imzalanıb. Bundan başqa, Ağdamda yerləşən "Şahbulaq" əhəng daşı yatağının dövlət-özəl tərəfdaşlığı çərçivəsində istifadəyə verilməsi üzrə müvafiq tədbirlər həyata keçirilir. Yataq regionda zəruri infrastruktur üçün tələb olunan tikinti materiallarının təchizatında böyük rol oynayacaq. Ağdam və "Araz Vadisi İqtisadi Zonası" sənaye parkları ilə bağlı böyük gözləntilər var. Ağdam Sənaye Parkı sənaye sahəsində rəqabətqabiliyyətli məhsul istehsalı, emalı və satışı, habelə xidmətlər üçün geniş imkanlar açacaq. İndiyədək burada 6 rezident qeydiyyatdan keçib, 2 müəssisənin təməli qoyulub. Bu rezidentlər günəş enerjisi ilə qidalanan işıq dirəkləri və xüsusi dam örtüklərinin, prefabrik dəmir-beton məmulatlarının, polimer məhsullarının, uniforma, xüsusi və fərdi geyimlərin, müxtəlif çeşidli sintetik xalçaların istehsalı üzrə fəaliyyət göstərir. "Araz Vadisi İqtisadi Zonası" Sənaye Parkında da hazırda quruculuq işləri, o cümlədən mobil şəhərciyin salınması üzrə işlər aparılır. Sənaye Parkı azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa və yenidənqurma işləri üzrə logistika mərkəzi və Zəngəzur dəhlizi üzrə nəqliyyat potensialından səmərəli istifadə üçün logistik baza rolunu yerinə yetirəcək. Burada logistika və anbar kompleksləri, TIR parkı, topdan və pərakəndə satış obyektləri, müxtəlif istehsal və xidmət müəssisələrinin fəaliyyəti planlaşdırılır.

Bölgədə sahibkarlıq fəaliyyətinin cəlbediciliyini təmin etmək məqsədilə dövlət başçısının müvafiq sərəncamı əsasında işğaldan azad edilmiş ərazilərdə iqtisadi və əmək resurslarının səmərəli idarə olunması, onların emal sənayesinin və xidmət infrastrukturunun yaradılmasına yönəldilməsi üçün vergi güzəştlərinin, sosial sığorta və digər güzəştlərin tətbiqi nəzərdə tutulur. Həmçinin, özəl təşəbbüslərin stimullaşdırılması, investisiyaların təşviqi mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, həmin ərazilərdə istehsal fəaliyyəti ilə məşğul olan sahibkarlar üçün xammal və materialların idxalı ilə bağlı gömrük və vergi güzəştləri müəyyən ediləcək. Biznes üçün ekomühitin cəlbediciliyini artırmaq məqsədilə zəruri addımlar atılacaq.

İşğaldan azad olunmuş ərazilərimizin zəngin resursları "yaşıl" iqtisadiyyatın inkişafına da töhfə verir və bu resurslardan istifadə olunaraq "yaşıl" enerji zonası yaradılır. Həyata keçirilən layihələr Şərqi Zəngəzurun və Qarabağın enerji təchizatında kifayət qədər əhəmiyyətli rol oynayacaq və bölgənin ekoloji sağlamlığına təkan verəcək. Sahibkarlarımızın bu layihələrə marağı və fəal iştirakı onların rəqabətqabiliyyətliliyinin artmasına, xarici iqtisadi fəaliyyətlərinin genişlənməsinə töhfə verə bilər.

Torpaqlarımızın işğaldan azad olunması, bununla da ölkəmiz və yerləşdiyi region üçün yeni reallıqların yaranması tranzit-logistika imkanlarımızın əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsinə həlledici təsir göstərəcək. Bölgədə yeni beynəlxalq və regional nəqliyyat-logistika dəhlizinin bərpa olunması, o cümlədən Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanı regionun nəqliyyat-tranzit qovşağına çevirməklə, sahibkarlara yeni əməkdaşlıq imkanları yaradacaq. Bundan əlavə, 2022-ci ilin mart ayında İran İslam Respublikası ilə imzalanmış Anlaşma Memorandumuna əsasən, İrandan keçməklə Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu və Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında yeni kommunikasiya bağlantısının yaradılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ümumilikdə, yeni beynəlxalq və regional nəqliyyat-logistika dəhlizlərinin imkanlarından faydalanmaq qlobal bazarlara çıxış imkanlarını artıracaq, ölkəmizin, o cümlədən işğaldan azad edilmiş ərazilərimizin iqtisadi inkişafına ciddi təkan verəcək.